Tajemnicze nagrobki [Marta]; Sobota w Krobi [Ania]

Tajemnicze nagrobki [Marta]

Cmentarz w Krobi, wciśnięty między ulicę Poznańską a ulicę Domachowską, skrywał pewną tajemnicę. Tajemnicę  nagrobków, która nie dawała mi spokoju. Ale zaczynając od początku: 

Drugiego dnia w Krobi postanowiłyśmy z Agatą odwiedzić drugi z krobskich cmentarzy. Spacerując alejkami, czytałyśmy nagrobne inskrypcje i podziwiałyśmy sztukę sepulkralną. W pewnym momencie moją uwagę przykuła grupa kilkunastu identycznych, drewnianych nagrobków. Zapytałam się Agacie, do kogo mogą one należeć. Zaciekawione, podeszłyśmy bliżej, żeby zobaczyć kto i kiedy został tam pochowany. Niestety, na nagrobnych tablicach wymienione były jedynie imiona i nazwiska oraz daty urodzeń i śmierci pochowanych osób. Co ciekawe, wszystkie one osoby zmarły w przeciągu mniej więcej trzech lat (1997-1999). Co jeszcze ciekawsze, w tych grobach pochowane były wyłącznie kobiety...

Idąc dalej cmentarnymi alejkami, wysnuwałyśmy teorie dotyczące tajemniczych grobów. Być może jakaś epidemia odwiedziła Krobię przy końcu XX wieku? A może to siostry zakonne z jakiegoś pobliskiego klasztoru? Albo więźniarki z zakładu karnego?

Po przejściu kilkunastu metrów zauważyłyśmy ponownie skupisko identycznych nagrobków, tyle że tym razem kamiennych. Sytuacja podobna jak poprzednio: z tablic nagrobnych wynikało, że pochowane w tym miejscu są same kobiety, zmarłe między 1984 a 1986 rokiem. Niektóre z nich zmarły dzień po dniu... Po chwili napotkałyśmy jeszcze jedno – już trzecie – podobne skupisko grobów, tym razem pochodzących z końca lat 80. XX w.

Opuszczając cmentarz miałyśmy więcej pytań i teorii na ich temat niż odpowiedzi na pytanie, które nas nurtowało: do kogo należą tajemnicze nagrobki na krobskim cmentarzu?

Po powrocie do Gostynia opowiedziałyśmy o nagrobkach Ance. Siedząc w trójkę, dalej snułyśmy teorie na ich temat. Miałyśmy zamiar popytać o nie mieszkańców Krobi. Jednak chcąc już się czegoś dowiedzieć, postanowiłam poszperać w Internecie. Wpisywałam kolejne frazy w wyszukiwarkę Google. Bez pożądanego skutku. Po pewnym czasie trafiłam na „Życie Gostynia” z 2008 roku, w którym znajdował się artykuł o zaniedbanych grobach na krobskim cmentarzu. Bingo! Znalazłyśmy odpowiedź na dręczące nas pytanie.

Zatem do kogo należą tajemnicze, identyczne nagrobki? Otóż niedaleko Krobi działają aż trzy Domy Opieki Społecznej: w Chumiętkach, Chwałkowie oraz Rogowie, przy czym ostatni z nich jest przeznaczony dla przewlekle psychicznie chorych kobiet. I właśnie zmarli podopieczni placówek w Chumiętkach oraz w Rogowie są chowani na cmentarzu w Krobi. A – jak podał w artykule dyrektor DPS w Chumiętkach – rocznie może to być nawet 20 pochówków z jednej placówki...

 

"Życie Gostynia" (link do artykułu)

 

 

Fot. Marta Machowska

 

Fot. Marta Machowska

Fot. Marta Machowska



Fot. Marta Machowska



 

Sobota w Krobi [Ania]

Z samego rana, po przyjeździe do Krobi wraz z Pauliną, Marceliną i Bartoszem zabraliśmy się za realizację wyznaczonych zadań:

1) Znaleźć Biskupiznę w kościele św. Mikołaja;

2) Rozwiązać zagadkę drewnianych nagrobków na cmentarzu;

Wnętrze kościoła św. Mikołaja oglądaliśmy bardzo dokładnie. Żadna figura, rzeźba czy malowidło nie umknęły naszej uwadze. Dzięki temu szybko odnaleźliśmy tuż przy ołtarzu trzy malowidła, na których znajdowały się postacie w strojach biskupiańskich. Pierwsze zadanie zostało wykonane, po czym przyszła pora na nagrodę. Otrzymaliśmy pozwolenie na wejście na chór, dzięki czemu zobaczyliśmy nawę główną z góry.

Kierując się w stronę cmentarza, przechodziliśmy obok targu, który w sobotę odbywał się pod Biedronką. Sprzedawano tam głównie ubrania i buty. Od przyjazdu do miejscowości jeszcze nie widziałam aż tak wielu osób w jednym miejscu. Po raz pierwszy w Krobi było tak tłoczno i gwarno.

Gdy dotarliśmy na cmentarz szybko odnaleźliśmy charakterystyczne drewniane nagrobki. Chwilę zastanawialiśmy się dlaczego te groby wyglądają identycznie, a poza tym zamieszczone na tabliczkach daty śmierci były do siebie zbliżone. Próbowaliśmy wysnuć różne teorie. Jednak jedyną drogą do odkrycia zagadki było po prostu zapytanie o to mieszkańców, którzy akurat przyszli na groby bliskich. Troje zapytanych odpowiedziało zgodnie: były to grobowce osób zmarłych w Domu Opieki Społecznej w Chumiętkach.

Fot. Anna Siemakowicz

Fot. Anna Siemakowicz

Fot. Anna Siemakowicz

Fot. Bartosz Suwiczak

Fot. Bartosz Suwiczak

Fot. Anna Siemakowicz

Fot. Anna Siemakowicz

Fot. Paulina Salamandra

 

No to ruszyliśmy! [Asia i Marcelina]

No to ruszyliśmy! Gminne Centrum Kultury powitało nas małym poczęstunkiem – pysznym ciastem biskupiańskim i ciepłą herbatą. Pani Agnieszka, dyrektorka placówki opowiedziała nam krótko o tym, co możemy ciekawego zobaczyć na terenie Biskupizny, po czym swoją wizytą zaskoczył nas Pan Burmistrz. Mogliśmy zadać mu kilka pytań oraz dowiedzieć się, jakie działania są podejmowane przez Gminę, aby wypromować region i utrzymać prestiż.

Następnie każdy ruszył w swoją stronę, żeby przeprowadzić pierwsze profesjonalne wywiady. Większość z nas przed pierwszym wyjściem w teren miała w sercu poczucie strachu, jednak wiedzieliśmy, że właśnie po to tu jesteśmy. Nasze pozytywne nastawienie pozwoliło z sukcesem porozmawiać z różnymi osobami, a nawet zdobyć dalsze kontakty. Mimo że nie wszyscy chcieli rozmawiać z nami na tematy, które najbardziej nas interesowały, to i tak mogliśmy dowiedzieć się wielu ciekawych rzeczy czy też historii związanych z prywatnym życiem badanych.

Spotkałam go na ulicy, kiedy postanowiłam bliżej przyjrzeć się tajemniczemu, zrujnowanemu budynkowi, który widziałam już wczoraj. Poszliśmy razem na spacer i w ten sposób już pierwszego dnia przeprowadzałam wywiad ekstremalny, w drodze. Trzykilometrowy spacer był,  dla mnie, wycieczką krajoznawczą z przewodnikiem. Zobaczyłam miejsca ważne dla socjalistycznej Krobi, teraz już niespełniające swojej pierwotnej funkcji. Posłuchałam o wczoraj i dziś, o 1000-leciu państwa polskiego i wybudowaniu szkoły oraz o 1050-leciu, na które niczego się w Krobi nie buduje. I dowiedziałam się, że można zapuścić korzenie w społeczności, której częścią wcale się nie czujemy.

Dziś był pierwszy prawdziwy dzień naszej przygody w terenie. Z termosem herbatki, zapasem długopisów i plikiem kwestionariuszy w plecaku ruszyliśmy w Krobię. Nasze zainteresowanie często budziło irytację, ale również pełne życzliwości uśmiechy. Bardzo powoli zaczynamy się tu czuć jak w domu.

Fot. Joanna Urbańska

Fot. Joanna Urbańska

Pierwsze koty za płoty [Marta]

Pierwszy dzień antropologicznych badań terenowych dobiegł końca. Aby poznać teren, w którym przyjdzie nam pracować przez najbliższe dni, studenci otrzymali do wykonania pierwsze zadanie: fotoeseje. Każdy z trzech esejów miał krążyć wokół jednego hasła (wspólnotowość, tutejszość
i niewidzialność) i zawierać dziesięć fotografii, tworzących spójną narrację na temat Krobi.

 

Zapraszamy do zapoznania się z efektami pracy uczestników badań! Prezentacje dostępne są pod poniższymi linkami: 

 

TUTEJSZOŚĆ
 
WSPÓLNOTOWOŚĆ

oraz

NIEWIDZIALNOŚĆ
wraz z opisem:

Starając się uchwycić temat „niewidzialność”, szukałyśmy miejsc z pozoru łatwo dostępnych, ale niezauważanych.

Wędrowałyśmy po zakamarkach Krobi, odkrywając drugie oblicze malowniczego miasteczka. Zaniedbane, publiczne toalety tuż obok kościoła. Nieużywane tory kolejowe w krzakach. Nieczytelne niemieckie napisy namalowane na budynku dawnego dworca. Okazało się, że w Krobi wiele jest miejsc „niewidzialnych”, choć niektóre są stale obserwowane – przez kamery, sąsiadki czy ciekawskich przechodniów. W miasteczku, gdzie wszyscy się znają, nawet ludzie próbują czasem stać się niewidzialni, choćby odgradzając się od świata firankami w oknach.

Fot. A. W. Brzezińska

 

 

Etnografowie w terenie [Paulina i Bartek]

Każdy młody adept etnologii prędzej czy później (raczej prędzej) usłyszy o Krobi. Co to za miejsce? To stolica Biskupizny, mikroregionu etnograficznego o bardzo dobrze opisanych i ponoć wciąż do pewnego stopnia praktykowanych tradycjach. Marzenie etnografa. Badania prowadził tam między innymi profesor Józef Burszta, ten sam, który dzieli nazwisko z pewną salą w naszym instytucie. Młody adept etnologii myśli sobie: „Pewnie mieszkańcy Biskupizny nie mogą opędzić się od takich jak ja”. Czy ma rację? Otóż nie, okazuje się, że w te okolice już od dawna żaden etnograf nie zaglądał. Już niedługo sytuacja ulegnie jednak zmianie, a to za sprawą nas, studentów drugiego roku etnologii, którzy spędzą w Krobi nadchodzące dziesięć dni, zadręczając mieszkańców pytaniami.

Można powiedzieć, że pierwsze, choć może niebezpośrednie spotkanie z naszym terenem mamy już za sobą. Czasy Kolberga dawno minęły. Dziś w dobie telefonów i przede wszystkim Internetu, można umówić się na pierwsze wywiady już na tydzień przed wyjazdem.

A oto krótka instrukcja jak to zrobić:

1. Przetrząśnij Internet w poszukiwaniu urzędów, ośrodków kultury i organizacji pozarządowych w Krobi.
2. Zacznij szukać adresów mailowych i numerów telefonu i zorientuj się, że wielu z nich nie ma w Internecie. Tak tak, nawet „wujek” Google czasami czegoś nie wie.
3. Zadowolony, że udało ci się znaleźć kontakt do interesującej cię organizacji, zadzwoń lub napisz maila, żeby odkryć, że wiele stron nie było aktualizowanych od kilku lat. Twój cenny mail nie istnieje, a osoba, do której się dodzwoniłeś jest z jakiegoś powodu nieosiągalna.
4. Zostań pokierowany do innej osoby, a następnie do innej, i jeszcze innej.
5. Zdobądź w końcu informatora i poczuj się, jak władca świata. Tę bitwę wygrałeś, ale wojna dopiero przed tobą.

Na zbliżający się wyjazd patrzymy wszyscy z mieszanymi uczuciami. Z jednej strony czeka nas ciekawe doświadczenie. W końcu jedziemy w teren, jak prawdziwi etnolodzy. Można nawet zaryzykować stwierdzenie, że czeka nas przygoda. 

Ale przygoda to także, jak stwierdził Bilbo Baggins: nieprzyjemności, zburzony spokój, brak wygód. Przez takie rzeczy można się spóźnić na obiad.

Jesteśmy jednak dzielni i nie boimy się spóźnić na obiad.

Od dud do kłębka

Marta Machowska

Mój dziadek, Piotr Machowski grał na dudach w Kapeli Dudziarzy Wielkopolskich. Jak długo? Od kiedy? Dlaczego akurat dudy? Nie wiadomo. Dziadek zmarł przez moimi narodzinami, a nikogo w rodzinie wówczas ten temat nie interesował. Babcia dudy sprzedała. Jedyne co nam pozostało po dziadku-dudziarzu to pocztówka ze zdjęciem kapeli oraz fotografia dziadka z dudami. Jednak powoli historia rodzinna zaczęła do mnie wracać, w najmniej oczekiwanym momencie.

W kwietniu 2015 roku przeprowadzałam wywiad z Andrzejem Mendlewskim, budowniczym instrumentów, w tym dud i kozłów. Napomknęłam mu o dziadku – „Piotr Machowski? Pewnie, że znałem. Żona grała z nim w Kapeli Dudziarzy Wielkopolskich. Mój syn w niej gra do dzisiaj”.

Początek 2016 roku. Od niechcenia wpisałam w wyszukiwarkę Google frazę „Kapela Dudarzy Wielkopolskich”. Wśród wielu wyników, wyskoczył mi fragment z nagrania „Jechałchłopek z pola – wiwat”. Rejestracja wiwatu zrealizowana została w 1973 roku podczas 7. Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą. Wśród wykonujących utwór – Piotr Machowski.

Zaczęłam drążyć i dopytywać, żeby z niewielkich fragmentów otworzyć historię dziadka.

– Tato, skąd jest nasza rodzina?

– Nie wiem dokładnie. Książ Wielkopolski-Drzonek-Gostyń?

– Mamo, a dziadek często jeździł do Kazimierza?

– Tak, jeździł. Ale częściej na festiwale i przeglądy do Zbąszynia i Krobi.

8 lutego 2016 roku. Krótki spacer po Grunwaldzie z ciocią, siostrą ojca.

- Ciociu, a skąd właściwie pochodzi nasza rodzina?

- Gostyń, Krobia. Te okolice.

Po powrocie do domu patrzę na rozmieszczenie nazwisk w Polsce. Największe zagęszczenie Machowskich występuje w powiecie gostyńskim i krotoszyńskim.

W ten sposób, rodzinna historia zetknęła się z moimi zainteresowaniami. W kwietniu studenci 2 roku etnologii będą poznawać w Krobi metody badań terenowych. Ja mam nadzieję, że wyjazd będzie okazją, do poznania własnych korzeni.